Work and Travel, üniversite öğrencilerinin yaz tatilinde Amerika Birleşik Devletleri’nde yasal olarak çalışıp ardından ülkeyi gezebildiği bir kültürel değişim programıdır. Her yıl Türkiye’den binlerce öğrenci bu programla ABD’ye gidiyor; eğlence parklarında, otellerde, restoranlarda, ulusal parklarda ve sahil kasabalarında çalışıyor, İngilizcesini geliştiriyor, farklı kültürlerden insanlarla tanışıyor ve program sonunda Amerika’yı geziyor. Pek çok öğrenci için bu deneyim, hem kişisel gelişim hem de özgeçmiş açısından üniversite yıllarının en değerli kazanımlarından biri oluyor.
Bu sitede Ankara’da okuyan ve Work and Travel programına katılmayı düşünen öğrenciler için programın nasıl işlediğini, başvuru şartlarını, iş ve eyalet seçeneklerini, J-1 vize sürecini, ABD’de konaklama ve ulaşımı, program ücretlerini etkileyen etkenleri ve programdan en iyi şekilde yararlanmak için bilinmesi gerekenleri anlatıyoruz. ODTÜ, Hacettepe, Ankara Üniversitesi, Gazi, Bilkent, Başkent, TED ve diğer Ankara üniversitelerindeki öğrencilerin sık sorduğu soruları da ayrı sayfalarda ele aldık. İlk kez başvuracak olanlar için temel bilgilerden başlayarak, iş seçimi, vize, konaklama ve travel dönemine kadar tüm aşamaları sırasıyla okuyabilir ya da merak ettiğiniz konuya doğrudan geçebilirsiniz.
Work and Travel nedir?
Work and Travel, resmi adıyla J-1 Summer Work Travel programı, ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından düzenlenen bir değişim ziyaretçisi programıdır. Program, yabancı üniversite öğrencilerinin yaz tatilleri boyunca ABD’de sezonluk işlerde çalışmasına ve ardından belirli bir süre ülkeyi gezmesine imkân tanır. Programın temel amacı kültürel değişimdir; yani öğrenciler yalnızca çalışmak için değil, Amerikan kültürünü tanımak ve kendi kültürlerini tanıtmak için de bu programa katılır.
Programda ABD’de “sponsor” adı verilen ve ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlar bulunur. Sponsor kuruluşlar, öğrencinin programa kabulünü onaylar, vize başvurusu için gerekli DS-2019 belgesini düzenler ve öğrenci ABD’deyken ona destek olur. Türkiye’de ise bu sponsorlarla çalışan acenteler, öğrencilerin başvuru, iş bulma, vize ve uçuş süreçlerinde danışmanlık yapar.
Kimler başvurabilir?
Work and Travel programına genel olarak Türkiye’de örgün eğitim gören, tam zamanlı üniversite öğrencileri başvurabilir. Ön lisans, lisans ve bazı durumlarda yüksek lisans öğrencileri programa katılabilir. Öğrencinin program dönüşünde öğrenciliğinin devam ediyor olması önemlidir; bu nedenle son sınıfta mezun olacak öğrencilerin durumu sponsor koşullarına göre ayrıca değerlendirilir. Yeterli düzeyde İngilizce bilgisi, geçerli bir pasaport ve program süresine uygun yaz tatili takvimi de temel koşullar arasındadır.
Koşullar sponsor kuruluşa ve yıla göre değişebileceği için güncel bilgiyi başvurduğunuz acente ve sponsordan teyit etmeniz gerekir. Ayrıntılar için Work and Travel başvuru şartları sayfamıza bakabilirsiniz.
İngilizce seviyesi neden önemli?
Work and Travel programında İngilizce, hem işe kabul hem de vize mülakatı için belirleyicidir. İşverenler genellikle öğrencilerle kısa bir mülakat yaparak iletişim becerilerini değerlendirir. Özellikle müşteriyle doğrudan iletişim gerektiren işlerde daha iyi bir İngilizce seviyesi beklenir. Vize mülakatında da konsolosluk görevlisinin sorularını anlayıp yanıtlayabilmek gerekir.
Mükemmel ya da akıcı bir İngilizce gerekli değildir; ancak günlük konuşmaları anlayabilmek ve kendini ifade edebilmek önemlidir. Başvuru öncesinde İngilizce konuşma pratiği yapmak, iş mülakatlarında daha iyi seçenekler bulmanızı sağlar. Bu konuyu WAT için İngilizce seviyesi sayfamızda ele aldık.
Work and Travel süreci nasıl işler?
Work and Travel süreci genellikle şu aşamalardan oluşur:
- Bilgilendirme ve kayıt: Program hakkında bilgi alınır, uygunluk değerlendirilir ve kayıt yapılır.
- İngilizce seviye değerlendirmesi: Acente ya da sponsor tarafından öğrencinin İngilizcesi değerlendirilir.
- İş seçimi: İş fuarları, online mülakatlar ya da iş listeleri üzerinden ABD’deki işverenlerle görüşülür ve iş teklifi alınır.
- Sponsor onayı ve DS-2019: Sponsor kuruluş iş teklifini onaylar ve DS-2019 belgesini düzenler.
- J-1 vize başvurusu: SEVIS ücreti ödenir, vize başvuru formu doldurulur ve ABD Büyükelçiliği ya da konsolosluğunda vize mülakatına girilir.
- Uçuş ve ABD’ye varış: Uçak bileti alınır, oryantasyon bilgileri öğrenilir ve ABD’ye gidilir.
- Çalışma dönemi: Öğrenci işvereninde çalışır, sponsorun kurallarına uyar ve gerekli kayıtları yaptırır.
- Travel dönemi: Çalışma bittikten sonra belirli bir süre ABD’de gezilebilir.
- Dönüş: Öğrenci Türkiye’ye döner ve eğitimine devam eder.
Bu sürecin takvimi genellikle bir önceki yılın sonbaharında başlar. Erken başvuru, daha geniş iş seçenekleri sunar. Her aşamada sorumluluğun önemli bir kısmının öğrencide olduğunu unutmamak, belgeleri zamanında hazırlamak ve e-postaları düzenli takip etmek gerekir.
Başvuru takvimi
Work and Travel başvuruları genellikle programdan bir önceki yılın sonbaharında açılır. Ekim ve kasım aylarında bilgilendirme toplantıları ve ilk kayıtlar yapılır; kış aylarında iş fuarları, online iş mülakatları ve iş eşleştirmeleri gerçekleşir. İş teklifinin ardından sponsor onayı ve DS-2019 belgesi beklenir, ilkbahar aylarında ise vize mülakatları yoğunlaşır. Haziran ayından itibaren öğrenciler okullarının bitiş tarihine göre ABD’ye uçmaya başlar.
Erken başvuran öğrenciler genellikle daha geniş iş ve eyalet seçeneklerine erişebilir; ayrıca vize randevularını daha rahat planlayabilir. Geç kalan öğrenciler için de seçenekler olabilir; ancak iş seçenekleri daralabilir. Takvimi üniversitenizin akademik takvimiyle birlikte planlamak önemlidir.
Sağlık sigortası
Work and Travel katılımcılarının ABD’de kaldıkları süre boyunca programın gerektirdiği kapsamda sağlık sigortasına sahip olması zorunludur. Sigorta genellikle sponsor kuruluş aracılığıyla sağlanır ve program ücretine dahil olabilir. Sigortanın neleri kapsadığını, nasıl kullanılacağını ve acil bir durumda hangi adımların izleneceğini gitmeden önce öğrenmek önemlidir. ABD’de sağlık hizmetleri oldukça pahalıdır; bu nedenle sigorta kapsamını iyi anlamak, beklenmedik masraflarla karşılaşmamak için gereklidir.
Sosyal güvenlik numarası ve banka hesabı
ABD’ye vardıktan sonra çalışmaya başlayabilmek için Sosyal Güvenlik Numarası (SSN) başvurusu yapılması gerekir. Bu numara, maaş ödemeleri ve vergi işlemleri için kullanılır. Pek çok öğrenci ayrıca maaşlarının yatırılması için ABD’de bir banka hesabı açar. Bu işlemlerin nasıl ve ne zaman yapılacağı konusunda sponsor kuruluşunuz ve işvereniniz yol gösterir.
Sponsor kayıt ve check-in
ABD’ye vardıktan sonra belirli bir süre içinde sponsor kuruluşa varış bildirimi yapmak, yani check-in yapmak zorunludur. Ayrıca program süresince adres, iş ve iletişim bilgilerindeki değişiklikleri sponsora bildirmek gerekir. Bu kurallara uymamak, program statüsünü riske atabilir. Sponsorun gönderdiği e-postaları düzenli takip etmek ve istenen anketleri zamanında doldurmak önemlidir.
Bütçe planlaması
Work and Travel’a giderken yanınızda ilk haftaların masraflarını karşılayacak kadar para bulundurmanız gerekir. İlk maaşınızı almanız birkaç hafta sürebilir; bu süre içinde konaklama depozitosu, yemek, ulaşım ve iş için gerekli kıyafet gibi masraflar ortaya çıkabilir. Ayrıca travel dönemi için ayıracağınız bütçeyi de baştan planlamak, programın sonunda zor durumda kalmamanızı sağlar. Kazancınızı ve harcamalarınızı düzenli takip etmek, programı finansal açıdan da başarılı geçirmenize yardımcı olur.
Ankara’dan başvuru
Ankara, pek çok köklü üniversitesiyle Türkiye’nin önemli öğrenci şehirlerinden biridir. Work and Travel’a Ankara’dan başvuran öğrenciler için yüz yüze bilgilendirme, kampüs seminerleri ve vize mülakatının Ankara’daki ABD Büyükelçiliği’nde yapılabilmesi önemli avantajlardır. Ankara’da başvuru süreci ve yüz yüze bilgilendirme hakkında ayrıntılar için Ankara Work and Travel başvurusu ve Ankara bilgilendirme seminerleri sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Her üniversitenin akademik takvimi farklıdır; sınav dönemleri, yaz okulu ve staj zorunlulukları programın tarihlerini doğrudan etkiler. Bu konuda ODTÜ ve Hacettepe öğrencileri için Work and Travel ve Bilkent, Başkent ve TED öğrencileri için WAT sayfalarımız yol gösterici olabilir.
En çok tercih edilen işler
Work and Travel programında öğrenciler genellikle turizm ve hizmet sektöründeki sezonluk işlerde çalışır. En yaygın iş alanları şunlardır:
- Eğlence ve tema parklarında oyun operatörlüğü, mağaza ve yiyecek-içecek görevleri
- Otellerde ön büro, kat hizmetleri ve misafir hizmetleri
- Restoranlarda garsonluk, komi, mutfak yardımcılığı ve kasiyerlik
- Ulusal parklarda konaklama, mağaza ve restoran işleri
- Sahil kasabalarında perakende mağazalar ve dondurmacılar
- Havuz ve plajlarda cankurtaranlık
- Market ve süpermarketlerde çeşitli görevler
Saatlik ücretler; işin türüne, eyalete, çalışılan saat sayısına ve bahşiş imkânına göre değişir. Bu konuyu Work and Travel işleri ve saatlik ücretler sayfamızda ayrıntılı olarak anlattık. Cankurtaranlık özel sertifika gerektiren bir iş olduğu için ayrı olarak Work and Travel cankurtaranlık sayfamızda ele aldık.
Hangi eyalet?
Work and Travel’da çalışılan eyalet, deneyimin karakterini büyük ölçüde belirler. Florida ve Kaliforniya gibi eyaletler büyük eğlence parkları ve sıcak iklimleriyle; Maine, Massachusetts, New Jersey ve Maryland gibi Doğu Yakası eyaletleri sahil kasabalarıyla; Wyoming, Montana ve Alaska ise ulusal parklarıyla öne çıkar. Büyük şehirlerde yaşam maliyeti yüksekken, küçük sahil kasabalarında konaklama bulmak zorlaşabilir.
Eyalet seçerken iş imkânları, yaşam maliyeti, konaklama, ulaşım ve travel dönemi planları birlikte değerlendirilmelidir. Ayrıntılar için WAT eyalet rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.
İkinci iş
Bazı öğrenciler ana işlerinin yanında ikinci bir iş yaparak daha fazla gelir elde etmek ister. Work and Travel programında ikinci işe başlamak için sponsor kuruluşun onayı gerekir; onaysız çalışmak programın ihlali sayılabilir ve ciddi sonuçlar doğurabilir. İkinci iş bulma süreci ve dikkat edilmesi gereken kurallar için Work and Travel ikinci iş sayfamıza göz atabilirsiniz.
J-1 vizesi ve resmî belgeler
Work and Travel programı için J-1 değişim ziyaretçisi vizesi gerekir. Vize başvurusundan önce sponsor kuruluş tarafından düzenlenen DS-2019 belgesine sahip olmak ve SEVIS ücretini ödemek gerekir. Ardından online vize başvuru formu doldurulur, vize ücreti ödenir ve ABD Büyükelçiliği ya da konsolosluğunda mülakata girilir.
Vize mülakatı, programın en kritik aşamalarından biridir. Konsolosluk görevlisi; öğrencinin programın amacını anlayıp anlamadığını, Türkiye’ye dönme niyetini, öğrenciliğinin devam ettiğini ve İngilizce seviyesini değerlendirir. Ayrıntılar için J-1 vizesi ve Ankara mülakat rehberi ve DS-2019 ve SEVIS ücreti sayfalarımıza bakabilirsiniz.
ABD’de konaklama
Work and Travel’da konaklama, en önemli konulardan biridir. Bazı işverenler çalışanlarına konaklama sağlar ya da konaklama bulmalarına yardımcı olur; bazı işlerde ise öğrencinin kendi konaklamasını bulması gerekir. Öğrenci evleri, işveren lojmanları, paylaşımlı daireler ve moteller yaygın seçenekler arasındadır. Konaklamayı ABD’ye gitmeden önce ayarlamak, hem güvenlik hem de bütçe açısından önemlidir. Ayrıntılar için ABD konaklama rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.
Uçak bileti ve ulaşım
Uçak bileti genellikle vize alındıktan sonra satın alınır; ancak erken planlama daha uygun fiyatlı bilet bulmayı kolaylaştırır. Gidiş ve dönüş tarihleri, iş başlangıç tarihine ve programın bitiş tarihine göre belirlenir. ABD içinde ise işyerine ulaşım, şehir içi ulaşım ve travel dönemi için otobüs, tren ve iç hat uçuşları kullanılabilir. Bkz. uçak bileti ve ABD içi ulaşım.
Travel dönemi
Program kapsamında çalışma dönemi bittikten sonra öğrencilere genellikle 30 güne kadar bir seyahat süresi tanınır. Pek çok öğrenci bu dönemde New York, Washington, Los Angeles, San Francisco, Las Vegas, Miami ya da Niagara Şelalesi gibi yerleri gezer. Travel dönemini iyi planlamak, hem bütçeyi korumak hem de en çok görmek istediğiniz yerleri gezmek için önemlidir. Bu konuyu travel dönemi gezi rehberi sayfamızda ele aldık.
Program ücretleri
Work and Travel’ın toplam maliyeti; program ücreti, SEVIS ve vize ücretleri, uçak bileti, sağlık sigortası, konaklama depozitosu ve ilk haftaların yaşam masraflarından oluşur. Program ücretleri acenteye, sponsora, başvuru zamanına ve paketin içeriğine göre değişir. Erken kayıt dönemleri ve ödeme planları da maliyeti etkiler; döviz kurundaki değişimler de toplam bütçeyi etkileyebilir.
Ücretleri değerlendirirken yalnızca program ücretine değil, pakete nelerin dahil olduğuna ve toplam maliyete bakmak gerekir. Ayrıntılar için Work and Travel 2027 ücretleri ve ödeme planı sayfamıza bakabilirsiniz. Kayıt iptali ve iade koşulları da sözleşme imzalamadan önce mutlaka öğrenilmelidir; bu konuda kayıt iptali ve iade sayfamız yol gösterici olabilir.
Vergi iadesi
Work and Travel öğrencileri ABD’de çalıştıkları süre boyunca kazançları üzerinden vergi öder. Program bittikten sonra, ödenen vergilerin bir kısmının iadesi için ABD vergi idaresine beyanname verilebilir. İade tutarı; kazanca, çalışılan eyalete ve kesilen vergilere göre değişir. Ayrıntılar için Work and Travel vergi iadesi sayfamıza göz atabilirsiniz.
Programdan neler kazanırsınız?
Work and Travel yalnızca bir yaz işi değildir. Program; İngilizcenizi gerçek bir ortamda geliştirmenizi, yabancı bir ülkede kendi başınıza yaşamayı öğrenmenizi, farklı kültürlerden insanlarla çalışmanızı, sorumluluk almanızı ve zorluklarla başa çıkmanızı sağlar. Bu deneyim, iş başvurularında ve yüksek lisans başvurularında özgeçmişinizi güçlendirebilir. Pek çok öğrenci, program boyunca kazandığı özgüvenin hayatının geri kalanında kendisine eşlik ettiğini söyler.
Elbette program kolay değildir. Uzun çalışma saatleri, ev özlemi, yeni bir ortama uyum ve beklenmedik sorunlarla karşılaşmak mümkündür. Programa gerçekçi beklentilerle gitmek, deneyimden en iyi şekilde yararlanmanızı sağlar. Zorlukları önceden bilmek, onlarla karşılaştığınızda daha sakin ve hazırlıklı olmanıza yardımcı olur. Öğrencilerin sık paylaştığı deneyimler ve önerileri öğrenci deneyimleri sayfamızda bir araya getirdik.
ABD’de çalışma kültürü
ABD’de iş yerlerinde dakiklik, müşteri memnuniyeti ve kurallara uyum büyük önem taşır. İşe geç kalmak, haber vermeden işe gelmemek ya da iş yerinin kurallarına uymamak, iş kaybına yol açabilir. Pek çok işte güler yüzlü ve yardımsever olmak, müşterilerle kısa sohbetler kurabilmek beklenir. Bahşiş kültürü, özellikle restoran işlerinde gelirin önemli bir parçasını oluşturabilir. İşe başlamadan önce iş yerinin beklentilerini öğrenmek ve oryantasyon eğitimlerine dikkatle katılmak, sürecin sorunsuz geçmesini sağlar.
Kültür değişimi etkinlikleri
Work and Travel bir kültürel değişim programı olduğu için sponsor kuruluşlar, öğrencileri bulundukları bölgedeki kültürel etkinliklere katılmaya teşvik eder. Yerel festivaller, müzeler, gönüllü çalışmalar ve toplumla etkileşim fırsatları bu kapsamda değerlendirilebilir. Pek çok öğrenci, iş arkadaşları ve ev arkadaşlarıyla kurduğu dostlukları programın en değerli kazanımlarından biri olarak görür. Türk kültürünü tanıtmak da programın bir parçasıdır.
Ev özlemi ve uyum
Pek çok öğrenci için Work and Travel, aileden uzakta geçirilen ilk uzun dönemdir. İlk haftalarda ev özlemi, yorgunluk ve yeni bir ortama uyum güçlüğü yaşanabilir. Bu duygular olağandır ve genellikle zamanla azalır. Düzenli olarak ailenizle iletişim kurmak, ev arkadaşlarınızla iyi ilişkiler geliştirmek, dinlenmeye zaman ayırmak ve çevreyi keşfetmek uyum sürecini kolaylaştırır. Ciddi bir sorun yaşadığınızda sponsorunuzla iletişime geçmekten çekinmeyin.
Güvenlik ve dikkat edilmesi gerekenler
Work and Travel’a katılırken güvenilir bir acente ve ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş bir sponsor ile çalışmak çok önemlidir. Gerçek olamayacak kadar yüksek ücret vaat eden iş teklifleri, sponsor onayı olmadan çalışma önerileri ve belgesi olmayan konaklama teklifleri konusunda dikkatli olunmalıdır. ABD’deyken sponsorunuzun iletişim bilgilerini her zaman yanınızda bulundurmalı, bir sorun yaşadığınızda ilk olarak sponsorunuza başvurmalısınız. Acil durumlarda ABD’de 911 aranır. Pasaportunuzu ve önemli belgelerinizi güvenli bir yerde saklamak, kopyalarını dijital olarak da bulundurmak önemlidir.
Acente seçerken dikkat edilecekler
Work and Travel sürecinde birlikte çalışacağınız acente, deneyiminizi doğrudan etkiler. Acente seçerken çalıştığı sponsor kuruluşların ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş olup olmadığını, sunduğu iş seçeneklerini, paket kapsamını, ödeme ve iade koşullarını, ABD’deyken sağladığı destek imkânlarını ve daha önce katılan öğrencilerin deneyimlerini değerlendirebilirsiniz. Sözleşmeyi imzalamadan önce tüm maddeleri dikkatle okumak ve anlamadığınız noktaları sormak önemlidir.
Yalnızca en düşük fiyata göre seçim yapmak, ileride daha büyük sorunlara yol açabilir. Paketin neleri içerdiğini, ek ücret çıkıp çıkmayacağını ve olası bir sorunda size nasıl destek verileceğini yazılı olarak öğrenmek, güvenli bir süreç için temel adımlardır.
Program sonrası
Türkiye’ye döndükten sonra Work and Travel deneyiminizi özgeçmişinizde ve iş mülakatlarında değerlendirebilirsiniz. Müşteri hizmetleri, ekip çalışması, problem çözme ve yabancı dil becerileri, işverenlerin değer verdiği yetkinliklerdir. Bazı öğrenciler aynı işverenle ertesi yıl tekrar çalışmayı tercih eder; bu da iş bulma sürecini kolaylaştırabilir. Vergi iadesi gibi programla ilgili kalan işlemleri de dönüşten sonra takip etmeyi unutmamak gerekir.
Work and Travel’a hazırlık listesi
ABD’ye gitmeden önce yapılması gerekenleri bir liste halinde takip etmek, son dakika sorunlarını önler:
- Pasaportun geçerlilik süresini kontrol etmek
- DS-2019, iş teklif mektubu ve vize belgelerinin kopyalarını hazırlamak
- Sponsorun ve işverenin iletişim bilgilerini not etmek
- Sağlık sigortası belgelerini yanında bulundurmak
- Konaklama adresini ve ilk gün ulaşım planını netleştirmek
- İlk haftalar için yeterli bütçe ayırmak
- Uluslararası kullanılabilen bir banka kartı bulundurmak
- Telefon ve internet kullanımı için plan yapmak
- İş için gerekli kıyafet ve ayakkabıları öğrenmek
- Ailenle iletişim planı oluşturmak
Velilere not
Work and Travel’a katılacak öğrencilerin aileleri de süreç hakkında bilgi sahibi olmak ister. Programın resmî yapısı, sponsorun rolü, sağlık sigortası, konaklama ve iletişim konularında ailelerin bilgilendirilmesi, hem öğrenci hem de aile için süreci kolaylaştırır. Sözleşme ve ödeme koşullarının aileyle birlikte okunması önerilir. Öğrencinin ABD’deki adresini, işverenini ve sponsorunun iletişim bilgilerini ailesiyle paylaşması da olası bir acil durumda iletişimi kolaylaştırır.
Sık sorulan sorular
Work and Travel hakkında en sık sorulan soruların yanıtlarını Work and Travel A’dan Z’ye SSS sayfamızda bulabilirsiniz. Tüm sayfalarımıza site haritası üzerinden ulaşabilirsiniz.
Önemli not
Bu sitedeki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Work and Travel programının koşulları, ücretleri ve vize süreçleri yıldan yıla ve sponsordan sponsora değişebilir. Güncel ve bağlayıcı bilgiler için başvurduğunuz acente, sponsor kuruluş ve ABD Büyükelçiliği’nin resmî kaynaklarını esas alın.
Not: Bu sitedeki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Program koşulları, ücretler ve vize süreçleri yıla ve sponsora göre değişebilir; güncel bilgi için resmî kaynakları esas alın.